Top of this page
Skip navigation, go straight to the content

Reumatoidalne Zapalenie Stawów

Reumatoidalne Zapalenie Stawów (RZS) to postępująca choroba wywołującą przewlekłe zapalenie stawów. Generalnie obejmuje mniejsze stawy takie jak: palce, kciuki, nadgarstki, stopy i kostki. Jednakże biorąc pod uwagę ogólnoustrojowy charakter tej choroby może ona również oddziaływać na cały organizm, w tym organy wewnętrzne oraz układ krwionośny.

RZS należy do grupy chorób klasyfikowanych jako choroby układu immunologicznego, gdzie układ odpornościowy atakuje własny organizm. W przypadku RZS proces zapalny obejmuje błonę maziową wyścielającą staw. To z kolei prowadzi do obrzęków oraz uszkodzenia chrząstki i kości w obrębie danego stawu.

Kogo dotyka RZS?

RZS częściej występuje w krajach rozwiniętych. Więcej przypadków zachorowań notuje się u kobiet niż u mężczyzn.

Choć na RZS można zachorować w każdym wieku, to zazwyczaj choroba daje o sobie znać w wieku 30-50 lat.

Co wywołuje RZS?

Jak dotąd lekarzom nie udało się jednoznacznie ustalić przyczyny RZS. Mówi się, że ważną rolę odgrywają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe oraz hormonalne.

Osoby o specyficznych markerach genetycznych wykazują większą skłonność do zachorowania na RZS, choć nie zawsze fakt posiadania genu predysponującego do RZS prowadzi do rozwinięcia choroby.

Wielu naukowców wierzy, że u wrażliwych osób o rozwoju choroby decydują czynniki środowiskowe. Czynnikami, które sprawiają, że system odpornościowy atakuje zdrową błonę maziową, czyli pojedynczą warstwę komórek, regulującą transport pomiędzy torebką stawową a otaczającymi tkankami, są czynniki natury bakteryjnej i/lub wirusowej.

Kobiety zapadają na RZS 2-3 krotnie częściej niż mężczyźni. Zazwyczaj, kiedy zachodzą w ciążę, RZS przechodzi w stan remisji. Rok po zajściu w ciążę kobiety chorują na RZS znacznie częściej niż można by się tego spodziewać, a objawy mogą przybrać na sile po urodzeniu dziecka. Te fakty sprawiają, że badacze są skłonni wierzyć, że płeć może mieć wpływ na rozwój i postęp RZS. Wielu z nich próbuje zrozumieć działanie hormonów kobiecych w procesie rozwoju RZS. Jednak wiele pytań wciąż pozostaje bez odpowiedzi.

Objawy RZS oraz inne choroby towarzyszące

Objawy RZS mogą pojawiać się i ustępować oraz różnić się stopniem ciężkości u indywidualnych pacjentów. Do głównych objawów RZS należą:

  • sztywność stawów
  • ból stawów
  • obrzęki
  • zaczerwienienie i uczucie ciepła w miejscach objętych zapaleniem
  • ograniczenie możliwości poruszania się
  • podskórne guzki lub grudki
  • deformacja stawów

Objawy RZS występują symetrycznie tzn. że dowolny objaw obserwowany z jednej strony ciała, daje o sobie znać również po jego drugiej stronie.

Objawy te często prowadzą do stałego uszkodzenia stawów i kości. Może się zdarzyć, że chorzy mają problem z poruszaniem się, a to z kolei prowadzi do utrudnienia wykonywania najprostszych codziennych czynności takich jak: czesanie włosów, przekręcanie gałki w drzwiach czy spacerowanie.

Pacjenci z RZS wykazują większe ryzyko zapadalności na inne choroby, w szczególności choroby serca i udar. Nie jest znany jasny powód takiego stanu rzeczy, choć podejrzewa się, że brak aktywności fizycznej oraz generalnie poruszania się, są czynnikami przyczyniającymi się do wystąpienia wielu z tych chorób.

Jak diagnozuje się RZS?

Diagnozowanie RZS nie zawsze jest łatwe, gdyż pierwsze objawy choroby mogą być subtelne i pojawiać się stopniowo. Początkowe stadium RZS ma także wiele wspólnych objawów typowych dla innych chorób układu mięśniowo-szkieletowego. Nie istnieje jasny sposób diagnozowania RZS, tak więc lekarz musi polegać na połączeniu danych z takich źródeł jak: historia choroby pacjenta, wyniki testów fizycznych oraz laboratoryjnych, a także  zapis obrazu rentgenowskiego / innych technik obrazowania.

Wczesna diagnoza jest bardzo ważna, gdyż uszkodzenie stawów ma miejsce w czasie pierwszych dwóch lat od postawienia diagnozy. Na chwilę obecną RZS jest chorobą nieuleczalną, a głównym zadaniem farmakoterapii jest zahamowanie objawów choroby.